«РОССИЙСКИЙ СЕВЕР» ЭТНОГРАФИЯ ЭКСПЕДИЦИЯЗЫ ХАКАСИЯДА

13/06/2016
31 МАЙДА «РОССИЙСКИЙ СЕВЕР» ЭТНОГРАФИЯ ЭКСПЕДИЦИЯЗЫНЫҢ АРАЛАСЧЫЛАРЫ ХАКАСИЯЗАР ЧИТКЕННЕР. НАНАЙЛАР, ЧЕЛКАННАР, ДОЛГАННАР, ТОФАЛАР, ЯКУТТАР, НЕНЕЦТЕР, ТИКСІ 11 ЧИИТ ООЛ-ХЫС, ПІСТІҢ РЕСПУБЛИКАДА ІКІ КӰН ЧУРТААННАР.
 ЭКСПЕДИЦИЯНЫҢ ӦӦН ПӦГІНІ - РОССИЯНЫҢ ЧУРТАҒҶЫЛАРЫН СЕВЕРДЕ, СИБИРЬДЕ ПАЗА ЫРАХХЫ ВОСТОКТА ЧУРТАПЧАТХАН AC САННЫҒ ЧОННАҢ ТИРЕҢ ТАНЫСТЫРАРЫ, ЧИИТТЕРНІҢ АРАЗЫНДА ЭТНОГРАФИЯ ЭКСПЕДИЦИЯЛАРЫН САБЛАНДЫРАРЫ ПАЗА РОССИЯДА ТУРИЗМНІ ТИЛІДЕРІ. АНЫҢ ТӦСТЕГҶІЗІ - РОССИЯНЫҢ ЧИИТТЕР КИРЕКТЕРІНҶЕ ФЕДЕРАЛЬНАЙ АГЕНТСТВО.
Хакасия ӱзінҷі регион, хайзынзар экспедицияның араласчылары килгеннер. Аның алнында олар Якутияда паза Бурятияда полғаннар.
- Ирткен чылда декабрьда Москвада «Российский Север» чииттер форумы ирткен. Анда ас саннығ чоннарның ӧткін, халых тоғыстарнаң айғасчатхан 18 - 30 частығ 150 оол-хыс араласхан. Анда чиңіс тутхан чииттерге «Российский Север» этнография экспедициязында аралазарға оңдай полған. Тиксі 11 кізі чыыл парған. Экспедиция чорығы 21 майда пасталған, тоозылар Хызылчар крайындағы Хатанга поселокта
31 майда иртен, Ағбанзар поезднең чидіп, экспедицияның араласчыларын Асхыс аймаандағы «Казановка» тигір алтындағы азых музейзер апарғаннар.
- «Казановказар» парчатханда, олар Ӱӱ тағда тохтаабыс. Анда чаламалар палғап, аннаң андар парғаннар. Ідӧк хакас чонның ӱлӱкӱні хайда иртчеткенін кӧрерге оңдай полған. Сағай чазызында иртірілчеткен Тун пайрам пӱӱл иртірілер. Хайди чоохтаан экскурсовод, Тун пайрамға уғаа кӧп чон чыылча. Ол Хакасия чуртағҷыларының иң хынчатхан пайрамы полчаттыр, - чоохтапча Ямало-Ненецкай автоном округының чуртағҷызы Явлы Яндо.
1 июньда экспедиция араласчылары, Ағбанзар айланып, Л.Р.Кызласовтың адынаң чир-суғ ӱгренҷең музейзер чӧргеннер паза Хакасияның правительство туразында Хакасия пазының орынҷызы Владимир Крафтнаң, республиканың чиит ученайларынаң паза халых тоғыснаң айғасчатхан чииттернең тоғасханнар. Анда Хакасиядаңар сағыс-кӧрістерінең ӱлескеннер. Хайди чооғында таныхтаан экспедицияның координаторы Александра Порошина, чииттер прайзы Хакасияда пастағызын на полдылар. Мында амыр хылыхтығ паза аалҷыларны улуғлапчатхан чон чуртапча.
-Экспедициянаң аймах регионнарҷа чӧріп, Россияда чуртапчатхан ас саннығ чоннарның культураларынаң, кибірлерінең чағын танысчалар. Сизінгенде, Северде, Сибирьде паза Ыраххы Востокта чуртапчатхан ас саннығ чоннарның тӧӧй сарилары кӧп полтыр. Хакасияда чуртапчатхан шорлар, тізең, пос культуразын хайраллирынҷа кӧп тоғыс апарчаттырлар. Улам ӧріністіг, хаҷан ӱлгӱ ас саннығ чонға улуғ хайығ салча.

Экспедиция тузында чииттер Северде, Сибирьде паза Ыраххы Востокта чуртапчатхан ас саннығ чоннардаңар хабар-искіріглер чыыпчалар паза оларны видеоға суурчалар. Ідӧк полған на кӱн олар «Экспедиция Дневнигін» апарчалар. «Российский Север» этнография экспедициязы тоозылза, чииттер наука тоғыстары паза видеофильм сығарарлар. Хайди олар тіпчелер, Северде, Сибирьде паза Ыраххы Востокта чуртапчатхан ас саннығ чоннардаңар Россияның чуртағҷылары пілерге киректер.